Relacja z konferencji „Miasto: Regeneracja”

Odpowiedzi szukaliśmy jako uczestnicy konferencji „Miasto: Regeneracja”, zorganizowanej w Katowicach w ramach projektu LIFE Archiclima . To były intensywne godziny rozmów o tym, jak przejść od diagnozowania naszej podatności klimatycznej do wdrożeń adaptacyjnych o dodatnim bilansie środowiskowym. Wnioski, z którymi wróciliśmy, są jednoznaczne: musimy całkowicie zmienić sposób myślenia o funkcjonowaniu miast, procesach decyzyjnych i inwestycyjnych.

Koniec z „silosami” – adaptacja to priorytet

Podczas paneli wielokrotnie wybrzmiewało to, jak ważna jest systemowość. Adaptacja do zmian klimatu nie może być tylko „zadaniami wydziału ochrony środowiska”. Jeśli Miejskie Plany Adaptacji (#MPA) mają działać, muszą stać się fundamentem wszystkich polityk lokalnych, planów ogólnych i strategii rozwoju. Przesunięcie akcentu na finanse, architekturę i infrastrukturę to jedyna droga, by przestać gasić pożary, a zacząć budować odporność.

Co ważne, aby odzyskać dobra dziś luksusowe – ciszę, spokój i kontakt z naturą – nie musimy mieszkańców straszyć. Trzeba ich oswajać z dziką przyrodą, pokazując korzyści zdrowotne i ekonomiczne.

Inspiracje z rozmów stolikowych

Prawdziwym sercem wymiany doświadczeń były dla nas niezwykle wartościowe rozmowy stolikowe i prezentacje dobrych praktyk. Pięknie spięły one teorię z codziennym życiem mieszkańców:

Mikołaj Siemaszko (Fundacja Zielona Mrówka) kolejny raz mówił o tym (i zapewne, tak jak i my, nieostatni), jak unikać greenwashingu w działaniach adaptacyjnych, by zielone projekty były realną tarczą, a nie tylko marketingiem.

dr Maciej Żołnierczuk (Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie) pokazał, jak powinno wyglądać nowoczesne zarządzanie kryzysowe na terenach zieleni w obliczu gwałtownych zjawisk pogodowych .

Katarzyna Przyjemska-Grzesik (Zarząd Zieleni Miejskiej w Krakowie) przedstawiła ogrody społeczne jako potężne narzędzie regeneracji, które buduje odporniejsze i zdecydowanie szczęśliwsze miasto poprzez autentyczne angażowanie mieszkańców.

dr Ryszard Kulik (Klub Myśli Ekologicznej) przypomniał o koncepcji „wystarczająco dobrego życia” i o tym, jak uczyć ludzi doceniać przyrodę wokół siebie i żyć w głębokim z nią połączeniu.

 

Te cztery wątki tworzą spójną całość: odporne miasto potrzebuje mądrej infrastruktury, ochrony przed kryzysami, zaangażowanej społeczności i zmiany naszej wewnętrznej relacji z naturą.

Co to oznacza dla Grodzisk Mazowiecki? Jak przełożyć tę wiedzę na działanie?

Grodzisk Mazowiecki dynamicznie się rozwija, a to oznacza, że mamy unikalną szansę wdrożyć te wnioski w praktyce już teraz. Co możemy zrobić z tą wiedzą na naszym podwórku?

1. Grodziskie ogrody społeczne i gildie przy wiejskich świetlicach: Wykorzystajmy krakowskie wzorce, łącząc je z naszymi sprawdzonymi pomysłami. Oddajmy fragmenty miejskich i gminnych przestrzeni mieszkańcom, by sami (przy wsparciu miasta) tworzyli ogrody sąsiedzkie lub zakładali gildie roślinne , o których mówimy od lat. To idealny sposób na integrację, edukację i lokalną retencję.

2. Mądre zarządzanie koszeniem terenów zieleni: Czas na systemowe zmiany w pielęgnacji miejskiej zieleni. Rzadsze i bardziej przemyślane koszenie to prosty, tani i piekielnie skuteczny sposób na zatrzymanie wilgoci w glebie , ochronę bioróżnorodności i obniżenie temperatury podczas fal upałów.

3. Więcej roślinności użytkowej i żywieniowej: Wprowadzajmy do przestrzeni gminy Grodzisk Mazowiecki więcej roślin żywieniowych kosztem wyłącznie „dekoracyjnych” drzew, krzewów czy kwiatów. Te użytkowe, naturalne i rodzime gatunki są nie tylko pożyteczne, ale też niezwykle piękne.

4. Zakładanie „Forest Labów” przy szkołach i przedszkolach: Twórzmy leśne laboratoria na terenach placówek oświatowych lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie. To genialne narzędzie wspierające edukację ekologiczną i żywieniową. Pokazujemy dzieciom w praktyce, że to wszystko funkcjonuje w naturalnej symbiozie – od żywej gleby, przez owady zapylające, aż po wysokojakościowe jedzenie na talerzu.

Warto wiedzieć: Badania nad tzw. „Witaminą N” (od Nature) jednoznacznie dowodzą, że regularny, swobodny kontakt z dziką przyrodą drastycznie redukuje poziom stresu u dzieci, poprawia koncentrację, stymuluje układ odpornościowy i rozwija odporność psychiczną. Edukacja w terenie to najlepsza inwestycja w zdrowie młodego pokolenia.

Wiedza z Katowic jedzie z nami do Grodziska Mazowieckiego. Nie czekajmy na blackout czy brak wody w kranach – zacznijmy działać razem już teraz!

 

Wróciliśmy z Katowic z głowami pełnymi pomysłów i ogromną dawką energii. Na koniec chcemy złożyć serdeczne podziękowania dla organizatorów, prelegentów oraz osób, które współtworzyły tę niezwykłą przestrzeń do dyskusji. Dziękujemy:

Zespołowi projektu LIFE Archiclima oraz Fundacja Sendzimira

Blance Jędrzejewskiej (GZM. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia) za świetne poprowadzenie dyskusji panelowej,

Łukaszowi Łapińskiemu i Katarzynie Woch (LIFE Archiclima / Investeko S.A.), Katarzynie Kobierskiej (KA Kobierska studio) oraz prof. Piotrowi Skubale (Uniwersytet Śląski) za niezwykle otwierające debaty,

Katarzynie Przyjemskiej-Grzesik (Zarząd Zieleni Miejskiej w Krakowie), dr. Maciejowi Żołnierczukowi (Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie), dr. Ryszardowi Kulikowi (Klub Myśli Ekologicznej) oraz Mikołajowi Siemaszko (Fundacja Zielona Mrówka) za inspirujące, pełne konkretnej wiedzy rozmowy stolikowe.

Zmotywowani i gotowi do działania, kontynuujemy prace na naszym lokalnym podwórku. Zapraszamy wszystkich chętnych do przyłączenia się do naszych wspólnych inicjatyw. Przyszłość miast buduje się dzisiaj!